Quoteringen en statistieken begrijpen: een praktische gids voor de voetballiefhebber

In dit artikel:

Quoteringen en voetbalstatistieken kunnen helpen om wedstrijden beter te beoordelen, maar moeten altijd in de juiste context worden gelezen. Een decimale quotering geeft aan hoeveel een inzet inclusief inzet terugbetaalt. Bij een quotering van 2,00 levert een inzet van 10 euro bijvoorbeeld 20 euro op. De geschatte kans is eenvoudig te berekenen met de formule 1 gedeeld door de quotering: 2,00 staat voor ongeveer 50 procent, 1,50 voor 67 procent en 4,00 voor 25 procent. Omdat aanbieders een marge inbouwen, ligt de som van de kansen voor winst, gelijkspel en verlies doorgaans boven de 100 procent.

De recente wedstrijden van Oranje tegen Servië en Duitsland illustreren waarom een favoriet niet automatisch overtuigend wint. Nederland gold thuis tegen Servië als duidelijke favoriet, mede doordat de tegenstander nog geen punten had gehaald. Toch bleef het duel spannend: na de gelijkmaker van Servië besliste Joshua Zirkzee de wedstrijd pas in de 71e minuut. Tegen Duitsland viel de Nederlandse gelijkmaker zelfs in blessuretijd. Een lage quotering betekent dus een grotere verwachte kans, geen garantie op winst.

Van de gebruikelijke statistieken is balbezit vooral een aanwijzing voor speelstijl. Veel balbezit betekent niet vanzelf dat een ploeg beter of gevaarlijker is; een team kan de bal veel hebben zonder grote kansen te creëren, terwijl de tegenstander effectief omschakelt. Schoten op doel zeggen meer over dreiging, maar houden onvoldoende rekening met de kwaliteit van de kansen. Een afstandsschot is immers minder kansrijk dan een inzet van dichtbij.

De zogenoemde expected goals (xG) bieden daarvoor een betere maatstaf. Iedere kans krijgt een waarde tussen nul en één, gebaseerd op de kans dat vergelijkbare situaties in het verleden tot een doelpunt leidden. Een strafschop heeft bijvoorbeeld een hoge xG-waarde, terwijl een schot van buiten het strafschopgebied meestal laag wordt ingeschat. De totale xG laat zien hoeveel doelpunten een ploeg op basis van de kansen ongeveer verdiende en is vooral over meerdere wedstrijden een nuttige indicator.

Ook het moment waarop doelpunten vallen kan relevant zijn. Sommige ploegen zijn sterk in de slotfase, terwijl andere dan juist kwetsbaar worden. Toch zijn cijfers pas goed bruikbaar als ze worden afgezet tegen de tegenstander, blessures, thuisvoordeel, de trainer, speelstijl en de omvang van de steekproef. Vier wedstrijden leveren bijvoorbeeld nog weinig betrouwbare conclusies op.

Wie zelf een wedstrijd wil inschatten, kan de quotering eerst omrekenen naar een kans, daarna vorm, blessures en omstandigheden onderzoeken en vervolgens de xG-cijfers vergelijken. Het verschil tussen de eigen inschatting en de marktverwachting kan inzicht geven, maar biedt geen zekerheid. Door het geringe aantal doelpunten blijft toeval een grote rol spelen. Voorspellen moet daarom vooral een vorm van betrokken kijken blijven; eventuele inzetten horen klein en passend bij het ontspanningsbudget te zijn.