Wat is een RAM-disk en wanneer is het (niet) de moeite waard?

In dit artikel:

Een RAM-disk is een virtuele schijf die in werkelijkheid gebruikmaakt van het werkgeheugen (RAM) van je pc in plaats van vaste opslag zoals een SSD of HDD. Hierdoor ontstaan extreem lage latenties en veel hogere lees-/schrijfsnelheden dan zelfs de beste NVMe-schijven. Je maakt zo’n schijf aan met speciale software die een gedeelte van het RAM reserveert en dat als station zichtbaar maakt voor het besturingssysteem.

Voor wie en wanneer nuttig
- Vooral interessant voor gebruikers van I/O-intensieve applicaties: videorenders, fotobewerking, 3D-software en andere programma’s die continu tijdelijke data wegschrijven en lezen.
- Ook geschikt om scratch-disks of tijdelijke bestanden naar het RAM te verplaatsen voor merkbare prestatiewinst. In sommige gevallen kun je zelfs hele applicaties vanaf een RAM-disk laten draaien, mits je genoeg geheugen hebt.

Belangrijkste beperkingen en mitigatie
- RAM is vluchtig: alles gaat verloren bij een reboot of stroomuitval. Daarom bieden de meeste RAM-disktools automatische back-ups: ze schrijven bij afsluiten een image weg naar een SSD/HDD en laden die bij opstarten terug. Dat vereist natuurlijk voldoende opslagruimte elders.
- Het gereserveerde geheugen is niet meer beschikbaar voor Windows of andere programma’s. Moderne systemen met veel DDR5-RAM (workstations tot 2 TB) maken het echter praktisch mogelijk om bijvoorbeeld 16–64 GB af te staan zonder problemen.

Prestaties en advies
- Benchmarks (bijv. PCMark 10 Data Drive) tonen dat RAM-disks grofweg drie keer zoveel bandbreedte leveren als snelle NVMe-schijven.
- Gebruik een RAM-disk als aanvullende tool voor tijdelijke, prestatiekritische workloads en combineer die met reguliere SSD/HDD-opslag voor persistente back-ups. Vermijd RAM-disks op systemen met weinig geheugen of voor opslag die permanent en betrouwbaar bewaard moet blijven.

Kortom: geen vervanging voor je SSD, maar een krachtige versneller voor specifieke taken.